Rubby Hall Clinic च्या बातमीपलीकडे : एक वास्तव!

(आरोग्य क्षेत्रातील औषधांद्वारे होणारे आर्थिक शोषण – एक वैज्ञानिक व विवेकी अभ्यास: डॉ. नितीन पवार, शिरुर)

” हा लेख रुबी हॉल क्लिनिकच्या बातमीच्या पार्श्वभूमीवर आरोग्य क्षेत्रातील औषधांद्वारे होणाऱ्या आर्थिक शोषणाचे वैज्ञानिक आणि विवेकी विश्लेषण करतो. औषधांचा प्रत्यक्ष उत्पादन खर्च, रुग्णालयात आकारली जाणारी किंमत, नफेखोरीची यंत्रणा आणि रुग्ण हक्क यावर आधारित हा सविस्तर जागृतीपर लेख आहे.”

🔴 प्रस्तावना : बातमी एक, प्रश्न अनेक

रुबी हॉल क्लिनिकसंदर्भातील अलीकडील बातमी ही एक घटना आहे;
पण तिच्यामागे दडलेली व्यवस्था ही संपूर्ण आरोग्य क्षेत्रात रुजलेली शोषणाची यंत्रणा आहे.

हा लेख कोणत्याही एका रुग्णालयाविरोधात नाही,
तर रुग्णांचे आर्थिक शोषण करणाऱ्या संपूर्ण प्रणालीविरोधात आहे.

👉 हा लेख

• माहितीपर आहे
• जागृतीसाठी आहे
• प्रबोधनासाठी आहे
• फसवणूक, नफेखोरी आणि शोषणाच्या विरोधात आहे

🏥 आरोग्य सेवा की आरोग्य उद्योग?

आज आरोग्य क्षेत्र हे —

• सेवा (Service) न राहता
• उद्योग (Industry) बनले आहे

रुग्ण = ग्राहक
आजार = संधी
औषध = उत्पादन
भीती = मार्केटिंग

यामध्ये औषधांचा सर्वात मोठा वाटा आहे.

💊 औषधांची किंमत कशी ठरते? (Scientific Reality)

औषधाची किंमत ठरवणारे घटक

1. कच्चा माल (Active Pharmaceutical Ingredient – API)
2. उत्पादन खर्च
3. पॅकेजिंग
4. मार्केटिंग
5. वितरक व दलाल
6. रुग्णालयाचा नफा

❗ रुग्णालयात रुग्णाला आकारली जाणारी किंमत ही प्रत्यक्ष उत्पादन खर्चाशी अनेकपटीने जास्त असते.

🧪 उदाहरण 1 : सलाईन (IV Fluid) – सर्वसामान्य पण शोषणाचे प्रतीक

👉 ICU मध्ये एकाच रुग्णाला दिवसाला 5–10 सलाईन
👉 दररोजचे फक्त सलाईनचे बिल = ₹2,000–₹5,000

💉 उदाहरण 2 : साधी पण महाग औषधे

इंजेक्शन पॅरासिटामॉल

• उत्पादन खर्च : ₹5 – ₹8
• MRP : ₹60 – ₹80
• रुग्णालयात आकारले जाते : ₹150 – ₹300

अँटीबायोटिक इंजेक्शन (Ceftriaxone)

• उत्पादन खर्च : ₹20 – ₹30
• MRP : ₹120 – ₹180
• रुग्णालय बिल : ₹400 – ₹900

❤️ Life Saving Drugs : जीव वाचवणारी, पण कर्जात ढकलणारी

ICU मध्ये वापरली जाणारी काही औषधे (उदाहरणे)

👉 नफा : 500% ते 2000%

📋 50+ औषधांची संक्षिप्त चिकित्सा (Representative List)

(औषध गटानुसार – सर्वसामान्य, मध्यम, Life Saving)

🟢 सर्वसामान्य

1. Paracetamol
2. Diclofenac
3. Pantoprazole
4. Ondansetron
5. Vitamin B-complex
6. Normal Saline
7. Dextrose
8. Ringer Lactate

🟡 मध्यम

9. Ceftriaxone
10. Amikacin
11. Metronidazole
12. Azithromycin
13. Insulin
14. Anti-allergic injections
15. Anti-vomiting drugs

🔴 Life Saving / ICU

16. Noradrenaline
17. Dopamine
18. Heparin
19. Human Albumin
20. Ventilator drugs
21. Anti-epileptic injections
22. Thrombolytic drugs
23. Cardiac emergency drugs

👉 बहुतेक औषधांमध्ये उत्पादन खर्च आणि रुग्णालय दर यामध्ये 5 ते 30 पट फरक.

🧾 औषधांशिवाय इतर साहित्य : शांत शोषण

👥 शोषण करणारे घटक (Exploitation Chain)

1. औषध कंपन्या
2. वितरक (Distributors)
3. मेडिकल रिप्रेझेंटेटिव्ह
4. रुग्णालय व्यवस्थापन
5. दलाल / एजंट
6. नियमन करणाऱ्या यंत्रणांची उदासीनता

👉 रुग्ण या साखळीतील सर्वात कमजोर घटक

📊 निष्कर्ष (Findings)

• औषधांची किंमत वैज्ञानिक नव्हे तर व्यापारी पद्धतीने ठरते
• भीती, अज्ञान आणि आपत्कालीन परिस्थितीचा फायदा घेतला जातो
• रुबी हॉल क्लिनिकची बातमी ही फक्त वरची फांदी आहे
• मूळ समस्या = कॉर्पोरेट आरोग्य मॉडेल

🛡️ रुग्णांनी काय करावे? (Practical Awareness)

• बिलाची तपशीलवार प्रत मागा
• औषधांची MRP तपासा
• शक्य असल्यास बाहेरून औषधे घ्या
• Second Opinion घ्या
• प्रश्न विचारण्यास घाबरू नका

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

Q1. रुग्णालय औषधांवर जास्त दर आकारू शकते का?
➡️ कायदेशीरदृष्ट्या MRP पेक्षा जास्त नाही, पण सेवा शुल्काच्या नावाखाली अप्रत्यक्ष लूट होते.

Q2. ICU मध्ये दर जास्त का असतात?
➡️ कारण तिथे रुग्ण बोलू शकत नाही, नातेवाईक घाबरलेले असतात.

Q3. सगळेच रुग्णालये दोषी आहेत का?
➡️ नाही, पण प्रणालीच नफेखोरीला प्रोत्साहन देते.

🔗 अधिक अभ्यासासाठी:

• https://janaushadhi.gov.in
• https://www.nppaindia.nic.in
• https://www.who.int
• https://ijme.in

✊ हा लेख भीती पसरवण्यासाठी नाही,
तर भीतीतून मुक्त करण्यासाठी आहे.

Read more >>>>>>

Rubby Hall News च्या निमित्ताने: रुग्णांचे आर्थिक शोषण – एक व्यापक शोषण व्यवस्था!

About The Author

Dr.Nitin Pawar

Dr. Nitin Pawar is a journalist, social analyst and editor at Satyashodhak Blog. He writes on democracy, social justice, rural Maharashtra and political analysis with reformist perspective.

See author's posts