Contents
- 1 शिरूरच्या या गोष्टी तुम्हाला माहित आहेत का?
- 2 🗳️ ग्रामपंचायत म्हणजे काय? (सोप्या भाषेत)
- 3 📌 गटनिहाय ग्रामपंचायत यादी (उदाहरणार्थ)
- 4 🗳️ ग्रामीण निवडणूक प्रक्रिया – सोप्या भाषेत
- 5 🗳️ पंचायत समिती व जिल्हा परिषद – स्थानिक “उपवय”
- 6 🗺️ शिरूर तालुका ग्रामपंचायत यादी / Census लिंक
- 7 ✍️ निष्कर्ष
- 7.1 ❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
- 7.2 1) शिरूर तालुक्यात एकूण किती गावे आहेत? ➡️ शिरूर तालुक्यात सुमारे 115 गावे आहेत. याशिवाय शिरूर व सनसवाडी ही शहरे/सेन्सस टाउन आहेत.
- 7.3 2) ग्रामपंचायत म्हणजे नेमकं काय? ➡️ ग्रामपंचायत ही गावाची सर्वात खालची पण महत्त्वाची स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. पाणी, रस्ते, स्वच्छता, दिवाबत्ती, स्थानिक विकास योजना यांची जबाबदारी ग्रामपंचायतीवर असते.
- 7.4 3) शिरूर तालुक्यात किती ग्रामपंचायती आहेत? ➡️ जवळपास प्रत्येक गाव स्वतंत्र ग्रामपंचायत किंवा गावांच्या समूहाची ग्रामपंचायत आहे. अचूक संख्या निवडणूक आयोगाच्या नोटिसनुसार बदलू शकते.
- 7.5 4) गट म्हणजे काय? ➡️ काही ग्रामपंचायती एकत्र करून तयार केलेला समूह म्हणजे गट (प्रभाग). या गटातून पंचायत समिती व जिल्हा परिषद सदस्य निवडले जातात.
- 7.6 5) शिरूर तालुक्यात किती पंचायत समिती गट आहेत? ➡️ साधारणपणे 10 ते 12 पंचायत समिती गट आहेत. ही संख्या लोकसंख्या व आरक्षणानुसार बदलू शकते.
- 7.7 6) पंचायत समितीची भूमिका काय असते? ➡️ पंचायत समिती ही ग्रामपंचायत आणि जिल्हा परिषद यांच्यातील दुवा आहे. ग्रामीण विकास योजना, शिक्षण, आरोग्य, पाणीपुरवठा, रस्ते यांचे नियोजन तालुका स्तरावर पंचायत समिती करते.
- 7.8 7) जिल्हा परिषद म्हणजे काय? ➡️ जिल्हा परिषद ही जिल्हा पातळीवरील स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. तालुक्यांतून निवडून गेलेले सदस्य जिल्हा परिषदेत काम करतात.
- 7.9 8) शिरूर तालुक्याचे प्रतिनिधित्व पुणे जिल्हा परिषदेत कसे होते? ➡️ शिरूर तालुका वेगवेगळ्या जिल्हा परिषद गटांमध्ये विभागलेला आहे. प्रत्येक गटातून एक जिल्हा परिषद सदस्य निवडला जातो.
- 7.10 9) ग्रामपंचायत निवडणूक प्रक्रिया कशी असते? ➡️ ग्रामपंचायत निवडणूक प्रक्रिया खालीलप्रमाणे असते: 1️⃣ मतदार यादी तयार 2️⃣ निवडणूक कार्यक्रम जाहीर 3️⃣ उमेदवारी अर्ज 4️⃣ मतदान 5️⃣ मतमोजणी व निकाल
- 7.11 10) मतदार यादीत नाव आहे की नाही हे कसे तपासायचे? ➡️ मतदार यादी तपासण्यासाठी भारत निवडणूक आयोगाची अधिकृत वेबसाइट वापरता येते: 👉 https://voters.eci.gov.in
- 7.12 11) ग्रामपंचायत, पंचायत समिती व जिल्हा परिषद निवडणुका कोण घेतो? ➡️ या सर्व निवडणुका महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोग (SEC) घेतो.
- 7.13 12) गट व आरक्षण कधी बदलते? ➡️ गटांची रचना व आरक्षण ➡️ लोकसंख्या, महिला/SC/ST/OBC आरक्षणानुसार ➡️ प्रत्येक निवडणुकीपूर्वी बदलू शकते.
- 7.14 13) आपल्या गावाचा गट कोणता आहे हे कसे कळेल? ➡️ यासाठी: पंचायत समिती कार्यालय BDO (तालुका विकास अधिकारी) राज्य निवडणूक आयोगाची नोटीस येथे माहिती मिळते.
- 7.15 14) ही माहिती नागरिकांसाठी का महत्त्वाची आहे? ➡️ कारण यामुळे: ✔️ आपला प्रतिनिधी कोण हे समजते ✔️ विकासकामांसाठी योग्य ठिकाणी आवाज उठवता येतो ✔️ मतदान करताना योग्य निर्णय घेता येतो
- 7.16 15) ही माहिती कुठे अधिकृतरीत्या तपासता येईल? ➡️ खालील free आणि अधिकृत स्रोतांवर: महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोग: https://mahasec.maharashtra.gov.in मतदार यादी: https://voters.eci.gov.in Census (गावे/लोकसंख्या): https://www.census2011.co.in
- 7.17 Read more >>>>>>>
- 7.18 About The Author
शिरूरच्या या गोष्टी तुम्हाला माहित आहेत का?
(गटनिहाय ग्रामपंचायत यादी + निवडणूक प्रक्रिया )
” शिरूर तालुक्यातील गटनिहाय ग्रामपंचायत यादी, पंचायत समिती व जिल्हा परिषद रचना, तसेच ग्रामपंचायत ते जिल्हा परिषद निवडणूक प्रक्रिया सोप्या भाषेत समजावून सांगणारा सविस्तर लेख. या लेखात शिरूर तालुक्यातील गावांची गटवार माहिती, निवडणूक प्रक्रिया, मतदार यादी, उमेदवारी, मतदान व निकाल याबाबत अचूक व अधिकृत माहितीसह free external links दिल्या आहेत. स्थानिक स्वराज्य संस्था, ग्रामपंचायत निवडणूक आणि ग्रामीण लोकशाही समजून घेण्यासाठी हा लेख उपयुक्त आहे.”
📍 शिरूर तालुका : एक विस्तृत ओळख
शिरूर तालुका हा पुणे जिल्ह्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
ते घोड नदीच्या काठावर वसलेले असून, शहरी व ग्रामीण दोन्ही जीवनशैलीचा संगम येथे पहायला मिळतो. शिरूर तालुक्यातील सामान्य माहिती खाली पाहा:
- शिरूर तालुक्यात एकूण सुमारे 115 गावं आहेत.
- यामध्ये शिरूर नगर परिषदे अंतर्गत शिरूर शहर आहे व सनसवाडी ही Census Town आहे.
- हा तालुका पुणे जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात येतो आणि त्याचे रेल्वे आणि बस कनेक्टिव्हिटी दोन्ही चांगल्या प्रकारे आहेत.
👉 शिरूर तालुका गावांची अधिकृत यादी तुम्ही पाहू शकता :
🔗 गावांची यादी (Census 2011 आधार) – https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4189-shirur-pune-maharashtra.html
🗳️ ग्रामपंचायत म्हणजे काय? (सोप्या भाषेत)
ग्रामपंचायत ही गावाची सर्वात प्राथमिक व स्वयंशासनात्मक संस्था आहे. प्रत्येक गाव किंवा गावांचा समूह ग्रामपंचायत म्हणून काम करतो आणि पुढील कार्ये करतो:
✅ गावातील पाणी व स्वच्छता व्यवस्थापन
✅ रस्ते, नागरिक सुविधा, आरोग्य, शिक्षण
✅ सरकारी विकास योजना गावापर्यंत पोहोचवणे
✅ गावातील जनतेची समस्या सुयोग्य अधिकार्यांपर्यंत पोहोचवणे
👉 ग्रामपंचायतबद्दल अधिकृत माहिती व निवडणूक संदर्भ :
🔗 राज्य निवडणूक आयोग – Gram Panchayat Notices – https://mahasec.maharashtra.gov.in/Site/ViewPDFList?doctype=RiF3B_eyB1VTSvnGfxB7ls2cLUmNy2GhPwi%2FXi9Hnrj4s8jWCLtTe9kUf6fg9LsbGaM3oDPEJoCDr1tfNuAuRLrc7jvquqVucTGC6i1hd1I%3D
📌 गटनिहाय ग्रामपंचायत यादी (उदाहरणार्थ)
खाली काही प्रमुख ग्रामपंचायतांची उदाहरणे दिली आहेत (ही पूर्ण यादी नाही, परंतु Census/Gram-info आधारित):
| ग्रामपंचायत | मुख्य गाव |
|---|---|
| शिरूर ग्रामपंचायत | शिरूर |
| पिंपळे जंगताप | पिंपळे जंगताप |
| वाजेवाडी | वाजेवाडी |
| कासारी | कासारी |
| जातेगाव खु. | जातेगाव खु. |
| टाकळी भीमा | टाकळी भीमा |
| खैरवाडी | खैरवाडी |
| राऊतवाडी | राऊतवाडी |
| करंदी | करंदी |
| हिवरे | हिवरे |
👉 अनेक गावांची माहिती Villageinfo / e-Grampanchayat यावरून मिळते जेथे प्रत्येक ग्रामपंचायतचा पत्ता व लोकसंख्याही आहे.
🔗 शिरूर ग्रामपंचायत माहिती – https://e-grampanchayat.in/council/maharashtra/pune/shirur/shirur/
🗳️ ग्रामीण निवडणूक प्रक्रिया – सोप्या भाषेत
🔹 ग्रामपंचायत (Sarpanch & Ward Members)
- मतदार यादी तयार होते: सर्व नागरीकांचं नाव मतदार यादीत असलं पाहिजे.
👉 तुम्ही मतदार यादी पाहू शकता :
🔗 https://voters.eci.gov.in/download-eroll?stateCode=S13 - निवडणूक नोटिस जाहीर होते:
राज्य निवडणूक आयोग (SEC) निवडणुकीची तारीख, अर्ज भरायची अंतिम तारीख, उमेदवारी आणि मतदानाची तारीख जाहीर करतो. - नामांकन अर्ज: इच्छुक उमेदवारांनी अर्ज भरणं
👉 उमेदवारी फॉर्म/नोंदी (उदा. नगर/पंचायत) – https://mahasecelec.in/CorporationForms/CorporationRegistration.aspx - प्रत्येक वॉर्डसाठी उमेदवारीची तपासणी आणि पर्वा:
SEC आणि BDO/ERO यांच्याकडून अर्जांची पडताळणी. - मतदारांना मतदान:
मतदान दिवशी मतदार त्यांच्या ग्रामपंचायत सल्लागार (Ward) साठी मतदान करतात. - मतमोजणी व निकाल:
Sarpanch व वॉर्ड सदस्यांचा निकाल जाहीर केला जातो.
📌 महत्वपूर्ण: मतदानासाठी EVM किंवा पॅरोल स्टाफला SEC मार्गदर्शक सूचना जारी करते. ग्रामीण निवडणुकांमध्ये मतदान पार्टीचे ड्युटी नियमही SEC ठरवते.
🗳️ पंचायत समिती व जिल्हा परिषद – स्थानिक “उपवय”
🔹 पंचायत समिती व त्याचे महत्त्व
- प्रत्येक तालुक्यात Gram Panchayat पेक्षा वरची संस्था म्हणजे Panchayat Samiti.
- ग्रामीण योजना आणि विकास समिती म्हणून काम करते.
- ग्रामीण भागातील विविध योजनांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी.
👉 गावांच्या Ward (प्रभाग) नुसार पॅंचायत समिती सदस्य निवडणूक लढवतात.
धार्मिक/राजकीय माहिती व उमेदवार माहिती तुम्ही MyNeta सारख्या फ्री डेटाबेसवर पाहू शकता:
🔗 Shirur Panchayat Samiti Candidates (2017) – https://myneta.info/maharashtrapanchayatsamiti2017/index.php?action=show_constituencies&state_id=220
🔹 जिल्हा परिषद काय आहे?
- तालुक्यांहून निवडून आलेले सदस्य एकत्र येऊन Zilla Parishad मध्ये काम करतात.
- शिक्षण, आरोग्य, सार्वजनिक बांधकाम, महिला-बाल संरक्षण सारखी योजना राबवतात.
📌 जिल्हा परिषद आरक्षण सूची 2025 प्रकाशित झाली आहे आणि यामुळे seats व gender/SC/ST/OBC आरक्षण सुरक्षित झाले आहे.
🔗 Zilla Parishad Reservation List (2025) – https://www.mypunepulse.com/pune-zilla-parishad-election-2025-reservation-list-announced-for-sc-st-obc-and-women-categories/
🗺️ शिरूर तालुका ग्रामपंचायत यादी / Census लिंक
👉 शिरूर तालुक्यातील गावांची संपूर्ण यादी Census 2011 च्या माहितीनुसार येथे पाहा:
🔗 https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4189-shirur-pune-maharashtra.html
ही यादी तुम्ही CSV / Excel मध्ये डाऊनलोड करून व्हिडिओ रिपोर्ट, मॅप / ग्राफिक्स किंवा ग्राम/पंचायत वार विश्लेषण मध्ये वापरू शकता.
✍️ निष्कर्ष
शिरूर तालुक्यामध्ये ग्रामपंचायती हे लोकशाही व्यवस्थेचा पाया आहेत.
ग्रामपंचायत से सुरू होणारी लोकशाही प्रक्रिया दोन पुढील पायऱ्यांपर्यंत मिळते:
👉 पंचायत समिती → जिल्हा परिषद.
ही संपूर्ण प्रक्रिया नागरिकांना हक्कांची साक्ष देणारी आणि जवळच्या प्रशासनाशी जोडणारी एक मंच आहे.
🌱 जेव्हा तुम्हाला आपल्या गावाची ग्रामपंचायत, गट माहिती आणि निवडणूक प्रक्रिया समजते,
👉 तेव्हाच लोकशाही प्रक्रिया सुदृढ होते
📌 महत्त्वाचे फ्री लिंक अजून एकदा:
- गावांची यादी (Census) – https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4189-shirur-pune-maharashtra.html
- ग्रामपंचायत निवडणूक सूचनांसाठी – https://mahasec.maharashtra.gov.in/Site/ViewPDFList?doctype=RiF3B_eyB1VTSvnGfxB7ls2cLUmNy2GhPwi%2FXi9Hnrj4s8jWCLtTe9kUf6fg9LsbGaM3oDPEJoCDr1tfNuAuRLrc7jvquqVucTGC6i1hd1I%3D
- मतदानासाठी मतदार यादी डाऊनलोड – https://voters.eci.gov.in/download-eroll?stateCode=S13
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1) शिरूर तालुक्यात एकूण किती गावे आहेत?
➡️ शिरूर तालुक्यात सुमारे 115 गावे आहेत. याशिवाय शिरूर व सनसवाडी ही शहरे/सेन्सस टाउन आहेत.
2) ग्रामपंचायत म्हणजे नेमकं काय?
➡️ ग्रामपंचायत ही गावाची सर्वात खालची पण महत्त्वाची स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. पाणी, रस्ते, स्वच्छता, दिवाबत्ती, स्थानिक विकास योजना यांची जबाबदारी ग्रामपंचायतीवर असते.
3) शिरूर तालुक्यात किती ग्रामपंचायती आहेत?
➡️ जवळपास प्रत्येक गाव स्वतंत्र ग्रामपंचायत किंवा गावांच्या समूहाची ग्रामपंचायत आहे. अचूक संख्या निवडणूक आयोगाच्या नोटिसनुसार बदलू शकते.
4) गट म्हणजे काय?
➡️ काही ग्रामपंचायती एकत्र करून तयार केलेला समूह म्हणजे गट (प्रभाग).
या गटातून पंचायत समिती व जिल्हा परिषद सदस्य निवडले जातात.
5) शिरूर तालुक्यात किती पंचायत समिती गट आहेत?
➡️ साधारणपणे 10 ते 12 पंचायत समिती गट आहेत.
ही संख्या लोकसंख्या व आरक्षणानुसार बदलू शकते.
6) पंचायत समितीची भूमिका काय असते?
➡️ पंचायत समिती ही ग्रामपंचायत आणि जिल्हा परिषद यांच्यातील दुवा आहे.
ग्रामीण विकास योजना, शिक्षण, आरोग्य, पाणीपुरवठा, रस्ते यांचे नियोजन तालुका स्तरावर पंचायत समिती करते.
7) जिल्हा परिषद म्हणजे काय?
➡️ जिल्हा परिषद ही जिल्हा पातळीवरील स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे.
तालुक्यांतून निवडून गेलेले सदस्य जिल्हा परिषदेत काम करतात.
8) शिरूर तालुक्याचे प्रतिनिधित्व पुणे जिल्हा परिषदेत कसे होते?
➡️ शिरूर तालुका वेगवेगळ्या जिल्हा परिषद गटांमध्ये विभागलेला आहे.
प्रत्येक गटातून एक जिल्हा परिषद सदस्य निवडला जातो.
9) ग्रामपंचायत निवडणूक प्रक्रिया कशी असते?
➡️ ग्रामपंचायत निवडणूक प्रक्रिया खालीलप्रमाणे असते:
1️⃣ मतदार यादी तयार
2️⃣ निवडणूक कार्यक्रम जाहीर
3️⃣ उमेदवारी अर्ज
4️⃣ मतदान
5️⃣ मतमोजणी व निकाल
10) मतदार यादीत नाव आहे की नाही हे कसे तपासायचे?
➡️ मतदार यादी तपासण्यासाठी भारत निवडणूक आयोगाची अधिकृत वेबसाइट वापरता येते:
👉 https://voters.eci.gov.in
11) ग्रामपंचायत, पंचायत समिती व जिल्हा परिषद निवडणुका कोण घेतो?
➡️ या सर्व निवडणुका महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोग (SEC) घेतो.
12) गट व आरक्षण कधी बदलते?
➡️ गटांची रचना व आरक्षण
➡️ लोकसंख्या, महिला/SC/ST/OBC आरक्षणानुसार
➡️ प्रत्येक निवडणुकीपूर्वी बदलू शकते.
13) आपल्या गावाचा गट कोणता आहे हे कसे कळेल?
➡️ यासाठी:
पंचायत समिती कार्यालय
BDO (तालुका विकास अधिकारी)
राज्य निवडणूक आयोगाची नोटीस
येथे माहिती मिळते.
14) ही माहिती नागरिकांसाठी का महत्त्वाची आहे?
➡️ कारण यामुळे:
✔️ आपला प्रतिनिधी कोण हे समजते
✔️ विकासकामांसाठी योग्य ठिकाणी आवाज उठवता येतो
✔️ मतदान करताना योग्य निर्णय घेता येतो
15) ही माहिती कुठे अधिकृतरीत्या तपासता येईल?
➡️ खालील free आणि अधिकृत स्रोतांवर:
महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोग: https://mahasec.maharashtra.gov.in
मतदार यादी: https://voters.eci.gov.in
Census (गावे/लोकसंख्या): https://www.census2011.co.in
Read more >>>>>>>
About The Author
