शिरूरमध्ये प्रस्थापितांचा तख्तापलट, तर देशातील प्रस्थापित तख्तावर!

(शिरूरच्या ताज्या निवडणूक निकालांचे बहुआयामी, सूक्ष्म आणि राजकीय मानसशास्त्रीय विश्लेषण)

शिरूरच्या ताज्या निवडणूक निकालांकडे पाहताना एक गोष्ट ठळकपणे जाणवते—हे निकाल केवळ मतमोजणीचे आकडे नाहीत, तर ते स्थानिक राजकारणातील अदृश्य संघर्ष, सत्तासंतुलन, मतमोजणी विलम्ब, आणि मतदारांच्या न बदलणार्या मानसिकतेचे प्रतिबिंब आहेत. विधानसभा 2024 आणि नगरपरिषद 2025 या दोन निवडणुकांनी शिरूरच्या राजकीय व्यवहाराला नवी दिशा दिली आहे. म्हणूनच “शिरूरमध्ये प्रस्थापितांचा तख्तापलट, तर देशातील प्रस्थापित तख्तावर!” ही संकल्पना अधिक खोलात जाऊन समजून घेण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

मैदानात उतरण्याआधीच ‘स्थानिक आघाड्यांचा’ खेळ संपवला गेला का?

या निवडणुकीतील एक अत्यंत महत्त्वाचा पण उघडपणे न बोलला गेलेला मुद्दा म्हणजे स्थानिक शिरूर शहर विकास आघाडी आणि लोक लोकशाही क्रांती आघाडी. निवडणुकीच्या आधीच या दोन्ही आघाड्यांना प्रत्यक्ष लढतीत प्रभावीपणे उतरू न देणे—हे राजकीय व्यवस्थापनाचे यश मानायचे का? की आणखी काही?
प्रत्यक्षात, उमेदवारी ठरवतानाच, निधी, संघटन आणि “विनिंग कॅंडिडेट” या निकषांवर मोठ्या पक्षांनी इतकी घट्ट मांडणी ‘वरुन’ केली की या स्थानिक आघाड्या राजकीयदृष्ट्या अप्रासंगिक ठरल्या. म्हणजेच, तख्तापलट हा मतदानाच्या दिवशी झाला नाही, तर मतदानाआधीच रणनितीत झाला—ही बाब दुर्लक्षित करता येणार नाही.

अजित पवारांचे ‘बार्गेनिन्ग’ राजकारण फडणवीसांपेक्षा सरस ठरले का?

शिरूरच्या नगरपरिषद निकालात एक प्रश्न सतत चर्चेत आहे—अजित पवार यांची स्थानिकसाठी ‘बार्गेनिन्ग’ (नेटवर्क, निधी, व्यवस्थापन) यंत्रणा देवेंद्र फडणवीसांच्या भाजप मशीनरीपेक्षा सरस ठरली का?
आकडे पाहता, भाजपकडे नगरसेवकांची संख्या जास्त आहे, पण नगराध्यक्षपद मात्र अजित पवार गटाकडे गेले. याचा अर्थ स्पष्ट आहे—मतदानाच्या अंतिम टप्प्यावर संख्या नाही, तर ‘गणित’ जुळवण्यात राष्ट्रवादी यशस्वी ठरली. हा केवळ निधीचा प्रश्न नसून, कोण कुणाशी बोलेल, कोण शेवटच्या क्षणी पाठिंबा देईल, आणि कोण तटस्थ राहील—या सूक्ष्म बाबी निर्णायक ठरल्या.

नगराध्यक्ष अजित पवार गटाकडे, नगरसेवक भाजपकडे — याचा अर्थ काय?

हा विरोधाभास शिरूरच्या राजकारणाचा केंद्रबिंदू आहे.

• भाजपकडे संख्याबळ → शहरी मध्यमवर्ग, बदलाची अपेक्षा, प्रशासकीय कार्यक्षमतेची प्रतिमा
• राष्ट्रवादीकडे नगराध्यक्षपद → स्थानिक नेतृत्व, वैयक्तिक विश्वास, शेवटच्या क्षणी जमवलेले पाठबळ

यातून एक गोष्ट स्पष्ट होते—नगरपरिषद ही केवळ आकड्यांची लढाई नसते, ती व्यक्ती, नातेसंबंध आणि विश्वासाची लढाई असते. शिरूरमध्ये भाजपला संख्यात्मक यश मिळाले, पण सत्ता-सूत्र राष्ट्रवादीने हातात ठेवले.

अपक्ष + थोडे महाविकास आघाडी + शरद पवार राष्ट्रवादी = असे गणित जुळवले गेले का?

राजकीय वर्तुळात चर्चा आहे की नगराध्यक्षपदासाठी जुने नगरसेवक, काही महाविकास आघाडीशी सहानुभूती असलेले घटक, आणि शरद पवार गटाशी जवळीक असलेले चेहरे—यांचा एक मौन समन्वय साधला गेला. हे अधिकृत आघाडी नसली, तरी मतदानाच्या दिवशी दिशा बदलणारे पाठबळ मिळाले, अशी शक्यता नाकारता येत नाही.
राजकारणात अनेकदा घडलेले घडत नाही, तर घडवलेले घडते—शिरूरचा निकाल याचे उत्तम उदाहरण ठरतो.

काका–पुतण्या: आतुन सख्य असण्याची शक्यता?

शिरूरच्या निकालानंतर आणखी एक सूक्ष्म प्रश्न उपस्थित होतो—काका (शरद पवार) आणि पुतण्या (अजित पवार) यांच्यात स्थानिक पातळीवर ‘आतुन सख्ख’ असण्याची’ शक्यता आहे का?
थेट राजकीय एकत्रीकरण नसेल, तरी एकमेकांना अडचणीत न आणण्याची समजूत स्थानिक स्तरावर दिसते. काही ठिकाणी थेट संघर्ष टाळला गेला, काही ठिकाणी अपक्षांना मोकळीक दिली गेली—यातून रणनीतिक समन्वयाचे संकेत मिळतात.

छोटे ओबीसी घटक दुर्लक्षित झाले का?

या निवडणुकीत अनेक छोट्या ओबीसी घटकांमध्ये नाराजीचा सूर ऐकू आला. उमेदवारी वाटपात मोठ्या गटांना प्राधान्य दिले गेले आणि सूक्ष्म ओबीसी समूहांना अपेक्षित प्रतिनिधित्व मिळाले नाही, अशी भावना आहे. मात्र, मतदानाच्या वेळी याच घटकांनी थेट बंड न करता ‘उपयुक्त पर्याय’ निवडला—हा वास्तववादी निर्णय होता का, की पर्यायच उपलब्ध नव्हता, हा प्रश्न उरतो.

मतदार नेमकं कशाच्या आधारावर मतदान करतो?

शिरूरच्या निकालातून एक महत्त्वाचा मुद्दा पुढे येतो—
मतदानाचा आधार आणि निकालाचा आधार नेहमी एकच असतोच असे नाही.

• मतदानाचा आधार:
  • वैयक्तिक लाभ, अमिष
  • ओळख, नातेसंबंध
  • स्थानिक प्रश्न
  • तात्कालिक आश्वासने
• निकालाचा आधार:
  • पडद्यामागील आघाड्या
  • शेवटच्या टप्प्यातील गणित
  • कोण कुणाच्या विरोधात उभा राहिला नाही
  • कोण तटस्थ राहिला
  • कोण मते ‘खाण्या’साठी उभा राहिला?

म्हणजेच, मतदार कधी कधी अमिषांवर मतदान करतो, पण निकाल ठरतो तो रणनीती, समन्वय आणि सत्तेच्या व्यवस्थापनावर आणि मतमोजणीस विलम्ब (?)

निष्कर्ष: शिरूर — लोकशाहीचा जिवंत प्रयोग

शिरूरची ही निवडणूक म्हणजे लोकशाहीचा जिवंत प्रयोग आहे. येथे मतदारांनी ना संपूर्ण बंड केले, ना संपूर्ण शरणागती पत्करली. त्यांनी सत्ता विभागली, नियंत्रण ठेवले आणि संदेश दिला—
“तुम्ही प्रस्थापित असाल, पण आमच्या अटींवर.”

म्हणूनच शिरूरमध्ये प्रस्थापितांचा तख्तापलट दिसतो; पण देशपातळीवर प्रस्थापित तख्तावरच आहेत. हा विरोधाभास नाही, तर लोकशाहीची खरी ताकद आहे.
शिरूरचा हा अनुभव भविष्यात केवळ पुणे जिल्ह्यासाठीच नाही, तर संपूर्ण महाराष्ट्राच्या राजकारणासाठी मार्गदर्शक दस्तऐवज ठरण्याची पूर्ण शक्यता आहे.

🗳️ 1. शिरूर विधानसभा निकाल — Assembly Election Results 2024
👉 Shirur Assembly Election Results 2024 — निष्कर्ष आणि विजेत्यांची माहिती
📌 वाचा येथे: Shirur Assembly Election Results 2024 (Times of India)
या पृष्ठावर तुम्हाला
✔️ विजेत्याचे नाव
✔️ मतांची संख्या
✔️ टक्केवारी
✔️ मागील निवडणुकांच्या तुलनेतील बदल
आणि आकडेवारीचे पूर्ण सारांश मिळतील. �
The Times of India
🗳️ 2. शिरूर नगरपरिषदेचा निकाल — Shirur Municipal Council 2025
👉 शिरूर नगरपरिषद निकाल 2025 — उम्मेदवार, संख्यात्मक विवरण
📌 वाचा येथे: Shirur Nagar Parishad Election Result 2025 (Lokmat)
या लिंकवरून तुम्ही
✔️ 24 जागांवरील पार्टी वाटप
✔️ नगराध्यक्षाचा निकाल
✔️ उमेदवारांची तुलना
✔️ भाजप, राष्ट्रवादी आणि शरद पवार गट यांच्यातील गणित
बघू शकता. �
https://www.lokmat.com/
🗳️ 3. शिरूरच्या निवडणुकीची अधिकृत फाईल व तक्ता — राज्य निवडणूक आयोग
👉 राज्य निर्वाचन आयोग, महाराष्ट्र — अधिकृत डेटा आणि PDFs
📌 शोधा येथे: Maharashtra State Election Commission Official PDFs (Local Elections)
राज्य चुनाव आयोगाच्या संकेतस्थळावरून, तुम्ही
✔️ नगरपालिका / नगरपरिषद संबंधित अधिकृत आकडे
✔️ प्रभाग/सीट माहिती
✔️ SC/ST/OBC जनसंख्या आधारित जागा तक्ता
असे दस्तऐवज मोफत डाउनलोड करू शकता. �
Maharashtra State Election Commission

https://www.lokmat.com/search/shirur
Loksatta — https://www.loksatta.com/search?q=Shirur
Pudhari — https://www.pudhari.news/search?q=Shirur

About The Author

Dr.Nitin Pawar

Dr. Nitin Pawar is a journalist, social analyst and editor at Satyashodhak Blog. He writes on democracy, social justice, rural Maharashtra and political analysis with reformist perspective.

See author's posts