Bharatanatyam Arangetram debut : Samadrita Sarkar यानी ह्रदय पेक्षकाचे ह्रदय जिकले!

Bharatanatyam Arangetram debut : Samadrita Sarkar यानी ह्रदय पेक्षकाची ह्रदये जिकली ! Spectacular Bharatanatyam Arangetram Debut In Pune करताना सामद्रिका सरकार यानी शास्त्रीय नृत्याच्या विश्वात पदार्पणात केले. त्या चारण्या गुरुसाथ्या (Charanyaa Gurusathyaa) याच्या शिष्या आहेत. सविस्तर बातमी पुढे वाचा..

​Shanivaar 27 June

शास्त्रीय नृत्याच्या विश्वात ‘अरंगेत्रम’ हा कोणत्याही नर्तकासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आणि पवित्र टप्पा मानला जातो. शनिवारची संध्याकल पुणेकरांसाठी अशीच एक अविस्मरणीय अनुभूती घेऊन आली.

पुणे इंटरनॅशनल सेंटर (PIC) च्या रंगमंचावर अधिकृत वृत्तांतानुसार, ‘Natyashala Academy of fine Arts नाट्यशाळा अकॅडमी ऑफ फाईन आर्ट्स’ ची प्रतिभावान शिष्या समद्रिता सरकार हिने तिचे पहिले वहिले शास्त्रीय नृत्य पदार्पण म्हणजेच Bharatanatyam Arangetram debut अत्यंत दिमाखात आणि यशस्वीरीत्या पूर्ण केले.

​गुरु श्रीमती चारण्या गुरुसथ्या यांच्या कठोर मार्गदर्शनाखाली तब्बल १० वर्षांचे खडतर प्रशिक्षण घेतल्यानंतर समद्रिताने हे यश संपादन केले आहे. उपस्थित रसिकांच्या आणि जाणकारांच्या मते, तिचे हे सादरीकरण केवळ तांत्रिक कौशल्याचे प्रदर्शन नव्हते, तर ती एक भावनिक आणि आध्यात्मिक अनुभूती होती.

Bharatanatyam Arangetram debut : द डेकेड ऑफ डेडिकेशन : १० वर्षांच्या तपस्येचे फळ

​कोणतीही शास्त्रीय कला आत्मसात करण्यासाठी प्रचंड संयम आणि सातत्य लागते. समद्रिताने वयाच्या अगदी लहानपणापासून नृत्याचे धडे गिरवण्यास सुरुवात केली. ‘नाट्यशाला ललित कला अकादमी – Natyashala Academy of Fine Arts’ पुणेच्या संस्थापक गुरु श्रीमती चारण्या गुरुसाथ्या यांच्या तालमीत तिने स्वतःला घडवले.

​या १० वर्षांच्या प्रवासात तिने केवळ नृत्यातील पावलेच शिकली नाहीत, तर भारतीय संस्कृती, पौराणिक कथा आणि त्यामागील अध्यात्म देखील समजून घेतले. तिचे हे Bharatanatyam Arangetram debut म्हणजे तिच्या याच अविरत परिश्रमांचे आणि गुरु-शिष्या परंपरेचे एक सुंदर प्रतीक ठरले.

​तांत्रिक अचूकता आणि नृत्यातील ‘नृत्त’ प्रकारावर मजबूत पकड

भरतनाट्यम नृत्यामध्ये शारीरिक संतुलन आणि लयबद्धता अत्यंत महत्त्वाची असते. कार्यक्रमाच्या सुरुवातीपासूनच समद्रिताने आपल्या नृत्यातील तांत्रिक कौशल्याने (Nritta) प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध केले.

​अराईमंडी आणि अडवूची अचूक जुळवाजुळव

नृत्यादरम्यान समद्रिताची ‘अराईमंडी’ (Arimandi – अर्ध-बैठक स्थिती) अत्यंत स्थिर, खोल आणि परिपूर्ण होती. गतिमान लयीच्या आणि तालाच्या बदलांमध्येही तिच्या पावलांच्या हालचालींनी (Adavus) गुंतागुंतीच्या तालबद्ध रचनांशी अचूक ताळमेळ राखला.

वेगवान Transitions मध्येही तिचे शारीरिक संतुलन कुठेही ढळले नाही, ज्यातून Natyashala Academy of fine Arts ची शिस्तबद्धता आणि उत्कृष्ट प्रशिक्षणाची झलक दिसून आली.

​मार्गामची आव्हाने आणि ‘वर्णम्’ मधील भावाविष्कार

या संध्याकाळची नृत्यसूची (Margam) बौद्धिक आणि शारीरिकदृष्ट्या अत्यंत आव्हानात्मक होती. कार्यक्रमाचा मुख्य केंद्रबिंदू असलेला ‘वर्णम्’ हा भाग भगवान शिवाला समर्पित होता.

​नंदीची अढळ भक्ती: समद्रिताने या अत्यंत प्रदीर्घ आणि थकवणाऱ्या रचनेला कमालीच्या संयमाने हाताळले. भगवान शिवाचे वाहन असलेल्या नंदीची देवावरील निस्सीम भक्ती आणि त्याची अंगभूत शक्ती तिने आपल्या शरीराच्या आणि चेहऱ्याच्या हालचालींतून हुबेहूब जिवंत केली.

देवी बृहन्नायकी यांचे दैवी रूप:

नंदीच्या रौद्र आणि भक्ती रसातून अत्यंत सहजतेने बदल करत तिने देवी बृहन्नायकी यांचे दैवी सौंदर्य व मातृत्व पडद्यावर साकारले. येथे तिने संरक्षण आणि वैश्विक संतुलनाची संकल्पना मांडण्यासाठी अत्यंत सूक्ष्म आणि प्रगल्भ मुखाभिनयाचा (Abhinaya) वापर केला, ज्याने उपस्थित प्रेक्षकांच्या डोळ्यांचे पारणे फेडले.

सांस्कृतिक विविधतेचा अनोखा संगम

बंगाल ते महाराष्ट्र समद्रिताच्या या Bharatanatyam Arangetram debut चे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे तिने आपल्या सादरीकरणात भारताच्या दोन वेगवेगळ्या प्रांतांतील संस्कृतीचा अतिशय सुंदर मिलाफ घडवून आणला होता.

​महिषासूर वधाचा रौद्र रस

कार्यक्रमाच्या उत्तरार्धात तिने देवी दुर्गेला समर्पित असलेले एक बंगाली गीत सादर केले. यामध्ये तिने दुर्गेचे रूप धारण करून महिषासुराचा वध करण्याचे दृश्य साकारले. या नृत्यादरम्यान तिने प्रकट केलेली तीव्र, पराक्रमी ऊर्जा आणि ‘रौद्र भाव’ पाहून संपूर्ण सभागृह स्तब्ध झाले होते. तिच्या डोळ्यांतील आणि मुद्रेवरील आक्रमकता त्या पात्राला न्याय देणारी होती.

​विठ्ठल अभंगातील भक्तीचा परमानंद

रौद्र रसाच्या या तीव्र अनुभवानंतर, समद्रिताने तितक्याच वेगाने स्वतःला एका शांत आणि आनंदमयी भक्ती रसात परावर्तित केले. महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत असलेल्या विठ्ठलाच्या एका मराठी अभंगावर तिने नृत्य सादरीकरण केले.

वारकरी संप्रदायातील चैतन्यमय हालचाली आणि भक्ती चळवळीतील आध्यात्मिक आनंद तिच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होता. हा विरोधाभास हाताळणे कोणत्याही नवोदित नर्तकासाठी कठीण असते, परंतु समद्रिताने ते लीलया पेलले.

​मैफिलीचा उच्चांक आणि आध्यात्मिक सांगता

​नृत्याचा वेग आणि ऊर्जा उत्तरोत्तर वाढत गेली आणि कार्यक्रमाची सांगता अत्यंत भव्य पद्धतीने झाली.

​गतिमान तिल्लाना (Tillana):

नृत्याने आपला उच्चांक स्वाती तिरुनाल यांनी भूपालम रागात संगीतबद्ध केलेल्या आणि बालमुरली कृष्ण यांचे संगीत असलेल्या वेगवान ‘तिल्लाना’सह गाठला. या भागातील तिच्या तालाची गती आणि चेहऱ्यावरील हास्य थक्क करणारे होते.

एक श्लोकी भागवतम् आणि मंगळम्: कार्यक्रमाचा समारोप ‘एक श्लोकी भागवतम्’ वर आधारित ‘मंगळम्’ने झाला. या एकाच श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाच्या संपूर्ण जीवनाचे सार सामावलेले होते. या शांत आणि गंभीर रचनेने संपूर्ण हॉलमध्ये एक पवित्र आणि आध्यात्मिक वातावरण निर्माण केले, ज्यामुळे प्रेक्षक एका अनोख्या शांततेचा अनुभव घेत घरी परतले.

लाईव्ह ऑर्केस्ट्रा आणि बॅकस्टेज टीमचा मोलाचा वाटा

एक उत्कृष्ट Bharatanatyam Arangetram debut हा केवळ नर्तकाचा नसून संपूर्ण वाद्यवृंदाचा आणि पडद्यामागील टीमचा एकत्रित आविष्कार असतो. समद्रिताला या मैफिलीत अत्यंत अनुभवी आणि दर्जेदार कलाकारांची साथ लाभली.

​नट्टुवांगम:

गुरु श्रीमती चारण्या गुरुसाथ्या यांनी स्वतः आपल्या अचूक आणि खणखणीत ‘नट्टुवांगम’ने (टाळ आणि तालाचे उच्चारण) संपूर्ण कार्यक्रमाला एका सूत्रात बांधून ठेवले आणि नृत्याची गती नियंत्रित केली.

गायन:

श्री. रोहन पिल्लई यांच्या सुश्राव्य आणि भावपूर्ण गायनाने प्रत्येक रचनेची भावनिक पार्श्वभूमी तयार केली. त्यांच्या आवाजाने गाण्यातील भाव अधिक गडद केले.

तालवाद्य:

मृदंगमवर श्री. पंचम उपाध्याय आणि घटमवर श्री. गुरुसाथ्या राजशेखर यांच्या लयबद्ध तालाने नृत्याला एक भक्कम पाया दिला. दोन्ही वादकांमधील ताळमेळ अप्रतिम होता.

सुरेल साथ:

श्री. संजय शशीधरन (बासरी) आणि श्री. अजय चंद्रमौली (व्हायोलिन) यांनी आपल्या सुरांचे समृद्ध स्तर जोडत मैफिलीत एक वेगळीच रंगत आणली.

सौंदर्य आणि छायाचित्रण:

श्रीमती श्रमिका गायकर यांच्या पारंपरिक रंगभूषेमुळे (Makeup) स्टेजवरील दिव्यांच्या प्रकाशात समद्रिताचे चेहऱ्यावरील भाव आणि डोळे अधिक ठळकपणे उठून दिसत होते. तर सुश्री तेजदीप्ती पावडे यांनी आपल्या उत्कृष्ट छायाचित्रणातून (Photography) नृत्याच्या सुंदर मुद्रा आणि अचूक रेषा कॅमेऱ्यात अचूक टिपल्या.

निष्कर्ष:

शास्त्रीय नृत्याच्या विश्वात नव्या ताऱ्याचा उदय
​आपल्या या १७ व्या अरंगेत्रम सादरीकरणासह ‘नाट्यशाला एकाडेमी आफ फाईन आर्टस – Natyashala Academy of fine Arts ‘ ने शास्त्रीय नृत्य जगताला आणखी एक अत्यंत समर्पित आणि हुशार कलाकार दिला आहे.

समद्रिता सरकारचे हे Bharatanatyam Arangetram debut केवळ तिच्या तांत्रिक कौशल्याचे सादरीकरण नव्हते, तर तो अंतःकरणापासून अनुभवलेला एक आध्यात्मिक आणि कलात्मक प्रवास ठरला. आगामी काळात ती एक उत्कृष्ट नर्तकी म्हणून नाव कमवेल, यात शंका नाही.

अधिक अभ्यासासाठी भेट द्या—-

👉पुणे आंतरराष्ट्रीय केंद्र (PIC) अधिकृत वेबसाईट:

Pune International Centre

​👉भरतनाट्यम संदर्भातील माहिती (Wikipedia):

Indian Classical Dance – Bharatanatyam

​👉पुण्यातील सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि माहिती:

Pune Tourism & Culture

👉आणखीन वाचा—-

चारण्या गुरुसाथ्या यांचा निळु फुले नाट्यगृह सांगवी पुणे येथे अप्रतिम नृत्योत्सव !

About The Author

Dr.Nitin Pawar

डॉ. नितीन पवार हे सत्यशोधक ब्लॉगचे संस्थापक आणि संपादक आहेत. ते सामाजिक न्याय, शिक्षण, राजकारण आणि चालू घडामोडींवर धाडसी, विश्लेषणात्मक आणि जमिनीच्या पातळीवरील दृष्टीकोनातून लिहितात.

डॉ. राजकीय पवार सामाजिक प्रश्न, शिक्षण आणि राजकारणावर अभ्यासपूर्ण आणि निर्भीड लेखन करतात.

See author's posts