पत्रकार कसे बनावे ? असा प्रश्न मला बरेच जण विचारत असतात. पत्रकार कसा घडतो ? असा प्रश्न विचारला गेला तर ते अधिक उचित ठरेल ! या विषयी थोडक्यात माझ्या तरुण मित्रांना मी ही माहिती देण्याचा प्रयत्न करत आहे.
पत्रकार कसे बनावे ? असा प्रश्न मला बरेच जण विचारत असतात. पत्रकार कसा घडतो ? असा प्रश्न विचारला गेला तर ते अधिक उचित ठरेल ! या विषयी थोडक्यात माझ्या तरुण मित्रांना मी ही माहिती देण्याचा प्रयत्न करत आहे.
पत्रकारिता हे एक रोमांचक आणि आव्हानात्मक क्षेत्र आहे. समाजातील विविध घटना, समस्या आणि घडामोडींची माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचे काम पत्रकार करतात. जर तुम्हाला पत्रकार बनायचे असेल तर खालील मार्गदर्शन तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरेल.’पत्रकार‘
१. शैक्षणिक पात्रता
पत्रकार बनण्यासाठी तुम्हाला किमान बारावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. बारावीनंतर तुम्ही पत्रकारिता किंवा मास कम्युनिकेशनमध्ये पदवी (Bachelor’s Degree) घेऊ शकता. काही प्रमुख कोर्सेस खालीलप्रमाणे आहेत:
– बी.जे.एम.सी (Bachelor of Journalism and Mass Communication)
– बी.जे. (Bachelor of Journalism)
– बी.एम.सी (Bachelor of Mass Communication)
२. योग्य कोर्स निवडणे
पत्रकारिता क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी विविध कोर्सेस उपलब्ध आहेत. तुम्ही तुमच्या आवडीप्रमाणे कोर्स निवडू शकता. काही प्रमुख कोर्सेस:
– डिप्लोमा इन मास कम्युनिकेशन
– बी.ए. इन मास कम्युनिकेशन
– एम.ए. इन मास कम्युनिकेशन
३. कौशल्य विकास
पत्रकार बनण्यासाठी काही महत्त्वाची कौशल्ये असणे आवश्यक आहे:
– लेखन कौशल्य: वृत्त लेखन, संपादकीय लेखन, फीचर लेखन इ.
– संवाद कौशल्य: स्पष्ट आणि प्रभावी संवाद साधणे.
– संशोधन कौशल्य: विविध विषयांवर सखोल संशोधन करणे.
– तांत्रिक कौशल्य: डिजिटल मीडिया, फोटो पत्रकारिता, व्हिडिओ संपादन इ.
४. इंटर्नशिप आणि व्यावहारिक अनुभव
पत्रकारिता क्षेत्रात व्यावहारिक अनुभव खूप महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे, पत्रकारिता कोर्स करत असताना इंटर्नशिप करणे आवश्यक आहे. इंटर्नशिपमुळे तुम्हाला प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळतो आणि तुमच्या कौशल्यांचा विकास होतो.
५. चालू घडामोडींची माहिती
पत्रकार बनण्यासाठी चालू घडामोडींची माहिती असणे अत्यंत आवश्यक आहे. तुम्ही रोजच्या बातम्या, वर्तमानपत्रे, मासिके वाचून आणि टीव्हीवरील न्यूज चॅनेल्स पाहून चालू घडामोडींची माहिती ठेवू शकता.
६. नेटवर्किंग
पत्रकारिता क्षेत्रात नेटवर्किंग खूप महत्त्वाचे आहे. तुम्ही विविध पत्रकार, संपादक, मीडिया प्रोफेशनल्स यांच्याशी संपर्क साधून तुमचे नेटवर्क वाढवू शकता. यामुळे तुम्हाला नवीन संधी मिळू शकतात.
७. नोकरीच्या संधी
पत्रकारिता क्षेत्रात विविध नोकरीच्या संधी उपलब्ध आहेत:
– वृत्तपत्रे
– मासिके
– टीव्ही न्यूज चॅनेल्स
– रेडिओ
– डिजिटल मीडिया
– फ्रीलान्स पत्रकारिता
८. करिअरच्या पर्यायांची विविधता
पत्रकारिता क्षेत्रात करिअरच्या विविध पर्यायांची कमतरता नाही. तुम्ही खालीलप्रमाणे विविध क्षेत्रांमध्ये करिअर करू शकता:
– न्यूज रिपोर्टर
– न्यूज अँकर
– फीचर रायटर
– फोटो जर्नलिस्ट
– डिजिटल कंटेंट क्रिएटर
निष्कर्ष
पत्रकार बनण्यासाठी शैक्षणिक पात्रता, योग्य कोर्स निवडणे, कौशल्य विकास, इंटर्नशिप, चालू घडामोडींची माहिती, नेटवर्किंग आणि नोकरीच्या संधी यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. पत्रकारिता हे एक रोमांचक आणि आव्हानात्मक क्षेत्र आहे, ज्यामध्ये तुम्हाला समाजातील विविध घटना, समस्या आणि घडामोडींची माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवण्याची संधी मिळते. त्यामुळे, जर तुम्हाला पत्रकार बनायचे असेल तर या मार्गदर्शनाचा अवलंब करा आणि तुमचे स्वप्न पूर्ण करा.
Dr. Nitin Pawar is a journalist, social analyst and editor at Satyashodhak Blog. He writes on democracy, social justice, rural Maharashtra and political analysis with reformist perspective.
